Ο κίνδυνος υποβάθμισης και αλλοίωσης της σύνθεσης πολλών οικοτόπων, με αποτέλεσμα την εξαφάνιση ειδών και την μείωση της βιοποικιλότητας σε παγκόσμιο επίπεδο, οδήγησαν στη Διακήρυξη της Διάσκεψης του Ρίο το 1992 και στην έκδοση της Οδηγίας 92/43 από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το δίκτυο Natura 2000 Η Οδηγία 92/43 «για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας», έχει σκοπό την διατήρηση της βιοποικιλότητας στα κράτη-μέλη της ΕΟΚ, δηλαδή της ποικιλίας μορφών ζωής σε έναν συγκεκριμένο χώρο, ώστε να αποτραπεί η αλλοίωση και η υποβάθμιση των οικοτόπων και η εξαφάνιση πολλών ειδών. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού δημιουργήθηκε το Δίκτυο Natura.
Στην Ελλάδα πολλοί γεωγραφικοί και κλιματικοί παράγοντες συντελούν στην ύπαρξη μεγάλου αριθμού ζώων και φυτών, αλλά και σπάνιων και μοναδικών βιότοπων. Με τον ορεινό χαρακτήρα της, το έντονο ανάγλυφο του εδάφους με απότομες πλαγιές και πολλές κοιλάδες, σε συνδυασμό με τη μεγάλη ακτογραμμή και την ύπαρξη πολλών νησιών, αλλά και την μεγάλη ποικιλία γεωλογικών σχηματισμών και πετρωμάτων, αποτελεί ένα ιδιαίτερο τοπικό κλιματικό περιβάλλον.
Επιπλέον χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλία κλιματικών τύπων, από τον καθαρά μεσογειακό χερσαίο και θαλάσσιο, μέχρι τον μεταβατικό μεσοευρωπαϊκό και ηπειρωτικό. Ο συνδυασμός όλων αυτών των παραγόντων, δημιουργεί ιδανικές συνθήκες απομόνωσης ορισμένων βιοτόπων, γεγονός που συμβάλλει στη αύξηση των ενδημικών και σπάνιων ειδών φυτών και ζώων.
Σημαντικό ρόλο στη βιοποικιλότητα της λεκάνης της Μεσογείου, στην οποία ανήκει η Ελλάδα, έπαιξαν και οι κλιματικές μεταβολές που έλαβαν χώρα στον πλανήτη, ιδιαίτερα από την περίοδο των παγετώνων και μετά. Πολλά ζωικά είδη οδηγήθηκαν στη μετανάστευση σε περιοχές που βρίσκονται νοτιότερα. Σε αυτό βοήθησε και η διάταξη των ορεινών όγκων της Βαλκανικής Χερσονήσου και της Ελλάδας από Βορά προς Νότο. Το αποτέλεσμα ήταν η αύξηση της βιοποικιλότητας και η εμφάνιση σημαντικού αριθμού ζώων και φυτών στη Μεσόγειο. Αυτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας από Βορά προς Νότο διατηρούνται μέχρι και σήμερα.
Η χλωρίδα της Ελλάδας σε σχέση με την έκτασή της είναι από τις πλουσιότερες στην Ευρώπη διότι συνυπάρχουν τρία είδη χλωρίδας, η μεσογειακή, η ευρωπαϊκή και η ιρανοκαστική. Απαντώνται περισσότερα από 6.000 είδη φυτών από τα οποία το 13% είναι ενδημικά και πολλά θεωρούνται ως σπάνια και απειλούμενα με εξαφάνιση.
Μεγάλη είναι επίσης η ποικιλία των αζωνικών υγροτοπικών οικοσυστημάτων, δηλαδή οικοσυστημάτων που επηρεάζονται περισσότερο από τα υδρολογικά γνωρίσματά τους και λιγότερο από το κλίμα. Στα οικοσυστήματα αυτά ανήκουν οι λιμνοθάλασσες, οι λίμνες, τα έλη, τα ποτάμια, οι αλυκές κ.λπ.
Τόσο τα χερσαία όσο και τα υγροτοπικά οικοσυστήματα, επηρεάζονται πολύ από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Στην Ελλάδα το 75% των υγροτοπικών οικοσυστημάτων έχουν καταστραφεί. Το 25% που έχει διασωθεί όμως, διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τη φυσικότητά του, τα χαρακτηριστικά στοιχεία δηλαδή της αρχέγονης σύνθεσής τους. Είναι η μόνη χώρα της Μεσογείου αλλά και της Ευρώπης που έχει διατηρήσει τόσο μεγάλη βιοποικιλότητα η οποία να βρίσκεται τόσο κοντά στις φυσικές συνθήκες.
Το δίκτυο Natura 2000 αποτελείται από τους Τόπους Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ), στα αγγλικά: Sites of Community Importance - SCI, σύμφωνα με την Οδηγία 92/43 της EOK και από τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) για τα πουλιά, στα αγγλικά: Special Protection Areas – SPA, σύμφωνα με την Οδηγία 79/409 της ΕΟΚ για την προστασία των πουλιών.
Σήμερα υπάρχουν στην Ελλάδα 239 Τόποι Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ) και 151 Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) που ανήκουν στο Δίκτυο Natura 2000. Περιλαμβάνονται δάση, βοσκότοποι, παραλίες, θάλασσες, ωκεανοί, λιμνοθάλασσες, αλυκές, βάλτοι, αγροτικές περιοχές, αστικοποιημένες περιοχές.
Τα μέτρα που λαμβάνονται έχουν σκοπό την διασφάλιση της διατήρησης ή της αποκατάστασης σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, των φυσικών οικοτόπων και των άγριων ειδών χλωρίδας και πανίδας. Είναι προφανές ότι η ανάγκη προστασίας της βιοποικιλότητας επιβάλλεται από την ανάγκη ορθολογικής διαχείρισης των φυσικών πόρων, κατά συνέπεια για την επιβίωση του ίδιου του ανθρώπου.
Δείτε όλες τις προστατευόμενες περιοχές στην διεύθυνση του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού
